Betonarme kolon ölçüleri kaç cm olmalı? TBDY 2018'in kolon enkesit boyutları, etriye aralığı, minimum donatı ve güçlü kolon koşullarına dair gerçek yönetmelik verileri.
Betonarme bir binada kolonlar, düşey yükleri taşıyan ve deprem kuvvetlerini temele aktaran ana elemanlardır. Peki kolon ölçüleri kaç cm olmalı? Bu sorunun cevabı keyfi değil — Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği (TBDY 2018) ile belirlenmiştir.
TBDY 2018'e Göre Kolon Ölçüleri
Kolon enkesit boyutları, taşıyıcı sistem türüne (sadece çerçeve veya perde-çerçeve birleşimi) göre değişir. Yönetmelikte süneklik düzeyi yüksek sistemler için asgari koşullar şöyle tanımlanır:
- Dikdörtgen kolonlar: En küçük enkesit boyutu 300 mm, en büyük enkesit boyutu ise 800 mm'den fazla olmaması önerilir (süneklik düzeyi yüksek).
- Kolon enkesit alanı: Brüt enkesit alanı, yapısal çözümlemeye göre hesaplanır ve minimum donatı koşulları sağlanır.
- Dairesel kolonlar: Çap en az 300 mm olacaktır (süneklik düzeyi yüksek sistemlerde).
Etriye (Enine Donatı) Aralığı
TBDY 2018, kolonlarda etriye aralığı için net bir üst sınır getirir: etriye, çiroz veya spiral aralığı; en küçük enkesit boyutunun yarısından ve 200 mm'den daha büyük alınmayacaktır.
| Kolon En Küçük Kenarı | Maksimum Etriye Aralığı |
|---|---|
| 300 mm | 150 mm (yarısı) — 200 mm sınırı geçerli değil |
| 400 mm | 200 mm |
| 500 mm | 200 mm (250 mm olsa da 200 mm sınırı baskın) |
| 600 mm | 200 mm |
Ayrıca kolon orta bölgesinde 8 mm'den küçük çaplı enine donatı kullanılmayacaktır. Etriye kolları ve çirozlar arasındaki yatay mesafe, etriye çapının 25 katından fazla olamaz.
Kolon Boyuna Donatısı
- Minimum donatı oranı: Boyuna donatı toplam alanı, brüt enkesit alanının binde 1'inden (0,001) az olamaz.
- Maksimum donatı oranı: Bindirmeli eklerin bulunduğu kesitlerde üst sınır daha düşük tutulur (proje hesabına bağlı).
- Donatı çeliği: TS 708'de tanımlı B420C ve B500C nervürlü çelik kullanılır.
- Minimum çap: Boyuna donatı çapı, süneklik düzeyi yüksek sistemlerde belirli bir alt sınırın altına inemez.
Kolonların Kirişlerden Daha Güçlü Olması Koşulu
TBDY 2018'in en önemli deprem tasarım ilkelerinden biri "güçlü kolon - zayıf kiriş" yaklaşımıdır (Madde 7.3.5). Sadece çerçevelerden veya perde-çerçeve birleşiminden oluşan sistemlerde, her bir kolon-kiriş düğüm noktasına birleşen kolonların taşıma kapasitesi, o düğüm noktasına birleşen kirişlerin kapasitesinden fazla olmalıdır. Amaç: depremde hasarın kirişlerde oluşması, kolonların ayakta kalmasıdır.
Beton Sınıfı
TBDY 2018 Madde 7.2.5'e göre, yönetmelik kapsamındaki tüm betonarme binalarda C25'ten daha düşük dayanımlı beton kullanılamaz. Deprem etkisini karşılayacak betonarme elemanlarda TS EN 206'da verilen C25 ila C80 beton sınıfları kullanılır.
Kolon Boyutunu Etkileyen Faktörler
- Kat sayısı ve yapı ağırlığı: Üst katlardan gelen yük arttıkça kesit büyür
- Zemin koşulları: Zayıf zemin daha büyük kesit gerektirebilir
- Deprem bölgesi: Yüksek sismik tehlike sınıfı daha güçlü kesit ister
- Açıklık (kiriş boyu): Uzun açıklıklar kolonları zorlar
- Mimari tasarım: Kolon yerleşimi (aks sistemi) kesiti etkiler
Aliağa ve İzmir genelinde depreme dayanıklı betonarme yapılar üretiyoruz. Projeniz için mühendislik desteği alın.
İletişime Geç →